Vadeli Mevduat mı Para Piyasası Fonu mu?
Kısa cevap: Belirli bir vadeye kadar paraya dokunmayacaksanız ve mevduat faizi yüksekse vadeli mevduat genellikle daha net bir sonuç verir; parayı her an bozmanız gerekebiliyorsa ya da tutarınız mevduat güvence limitinin çok üzerindeyse para piyasası fonu daha esnek bir çözümdür. Karar, üç kalemin toplamına bakar: brüt getiri – stopaj – işlem/yönetim maliyeti. Vadeli mevduat ve para piyasası fonu karşılaştırma yaparken tek başına ilan edilen orana bakmak, iki aracı da yanlış değerlendirmeye yol açar.
İki aracın çalışma mantığı farklıdır
Vadeli mevduat
Bankaya belirli bir vade (32 gün, 92 gün, 181 gün gibi) için para yatırırsınız, karşılığında sabit bir faiz oranı taahhüt edilir. Vade sonuna kadar oran değişmez; bu, faizlerin düşeceğini düşünüyorsanız avantaj, yükseleceğini düşünüyorsanız dezavantajdır. Vadeden önce bozarsanız kural olarak taahhüt edilen faizden vazgeçmiş olursunuz; bankanın uygulamasına göre çok düşük bir vadesiz faizi ya da hiç faiz almazsınız. Yani mevduatın getirisi şartlıdır: vadeye sadık kalırsanız gerçekleşir.
Para piyasası fonu
Kısa vadeli borçlanma araçları, mevduat ve repo gibi enstrümanlara yatırım yapan, ortalama vadesi kısa tutulan bir yatırım fonudur. Getiri sabit değildir; her iş günü fon pay fiyatı üzerinden birikir. Vade taahhüdü yoktur, iş günlerinde alım-satım emri verebilirsiniz ve genellikle aynı gün ya da ertesi iş günü nakde dönebilirsiniz. Getiri dalgalanır ama portföyün kısa vadeli yapısı nedeniyle günlük hareketler tipik olarak küçüktür.
Net getiriyi kim daha iyi koruyor?
Karşılaştırmanın kalbi burada. İki araçta da stopaj (kaynakta kesinti) uygulanır, fakat kesinti mantığı farklıdır: mevduatta stopaj oranı vade uzunluğuna göre kademelenir; yatırım fonlarında ise fon türüne göre belirlenir ve zaman zaman geçici indirimlere konu olabilir. Oranlar mevzuatla değiştiği için karar öncesi güncel oranı bankanızın veya aracı kurumun bilgilendirme metninden doğrulamak gerekir.
Hesap iskeleti şudur:
- Mevduat net getiri = Anapara × Yıllık faiz × (Gün/365) × (1 − stopaj oranı)
- Fon net getiri = Anapara × (Dönem brüt fon getirisi) × (1 − stopaj oranı) − varsa alım/satım komisyonu
Fonda yönetim ücreti pay fiyatına zaten yansıdığı için ayrıca çıkarmanız gerekmez; ilan edilen fon getirisi net-of-fee'dir. Buna karşılık bazı platformlarda alım-satım komisyonu veya farklı fon dağıtım koşulları olabilir.
Örnek bir karşılaştırma tablosu (rakamlar temsilidir, kendi oranlarınızı yerleştirin):
| Kalem | Vadeli mevduat (92 gün) | Para piyasası fonu (92 gün) |
|---|---|---|
| Anapara | 100.000 TL | 100.000 TL |
| Dönem brüt getiri (varsayım) | %10,00 | %9,60 |
| Brüt kazanç | 10.000 TL | 9.600 TL |
| Stopaj (varsayım %10 / %7,5) | −1.000 TL | −720 TL |
| İşlem maliyeti | 0 | 0 |
| Net kazanç | 9.000 TL | 8.880 TL |
Tablodaki ders şu: brüt farkın 40 baz puan olduğu bir senaryoda stopaj farkı, mevduatın üstünlüğünü neredeyse silebilir. Bu yüzden iki aracı brüt orandan değil, net TL'den kıyaslamak gerekir. Aynı disiplini kredi ürünlerinde toplam geri ödemeyi karşılaştırırken de uyguluyoruz; mantık birebir aynıdır.
Likidite: parayı ne zaman isteyeceksiniz?
Acil durum fonu gibi her an gerekebilecek bir birikimde mevduatın "vadeyi bozma" cezası ciddi bir risktir. 92 günlük vadenin 80. gününde para çekmek zorunda kalırsanız üç aylık faizin tamamını kaybedebilirsiniz. Para piyasası fonunda ise o güne kadar birikmiş getiri sizde kalır; yalnızca iş günü ve saat kısıtına dikkat etmeniz gerekir (kesim saatinden sonra verilen emir bir sonraki güne kayar, hafta sonu ve tatiller nakde dönüşü geciktirir).
Ara çözüm olarak mevduatı kısa vadelerde merdivenlemek (örneğin tutarı 32 günlük dört dilime bölmek) hem faiz taahhüdünü korur hem de her ay bir dilimin serbest kalmasını sağlar.
Risk ve güvence tarafı
- Mevduat: Bankanın taahhüdüdür ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kapsamındaki tutara kadar sigortalıdır. Limitin üzerindeki kısım banka riskine açıktır; bu nedenle büyük tutarlar tek bankada tek hesapta toplanmaz.
- Para piyasası fonu: Portföydeki varlıklar fon adına saklanır, getiri garantis
Faydalı bağlantılar
- mobiltaxi-service - 5min kredi beklerken RD/backlink testi